بهداشت زبانی

دبورا کامرون(D.cameron,1995)،مطلب خود تحت عنوان « بهداشت زبانی» (verbal hygiene) را با داستانی واقعی آغاز می کند.این داستان برخورد او و یک فرد عامی را به تصویر می کشد که در حال خواندن اطلاعیه ای در مورد برپایی یک سخنرانی در باره « کاربرد وسؤ کاربرد زبان» است. کامرون و فرد عامی با هم مشغول صحبت کردن می شوند.در این میان کامرون به مرد عامی می گوید که او یک زبان شناس است.فرد عامی بسیار خوشحال وشگفت زده می شود واز او می خواهد که بگوید زبان شناسان درباره سوکاربرد زبان چه اقدام هایی انجام می دهند.کامرون خجالت زده محل را ترک می کند.سپس توضیح می دهد که دراین زمان متوجه شدم که تفاوت میان علائق یک زبان شناس درباره زبان وعلائق یک فرد عامی به چه اندازه است. سوالات زبان شناختی مورد علاقه افراد عامی بیشتر مربوط به درست و غلط،خوب و بد،کاربرد وسؤکاربرد زبان است.مبالغه نیست اگر بگوییم که بیش تر گفتمان های مردم عامی در مورد زبان از نوع مسائل ارزیابی است. کامرون می گوید،پرسش مرد عامی را بایستی چنین پاسخ می دادم:« هیچ کار،چون زبان شناسی علمی توصیفی است ونه تجویزی». اما نمی توانستم چنین چیزی بگویم،چون چنین پاسخی کمال بی ادبی بود،به علاوه،فرد مفهوم آن را درک نمی کرد.البته کامرون معتقد است که این سؤتفاهم وعدم فهم دو جانبه است. ... کامرون نتیجه می گیرد که مردم نه تنها زبان شان را به کار می برند،بلکه در مورد زبانی که به کار می برند، اظهار نظر نموده و از این منظر،در تلاشند تا آن را توسعه بخشند.شاید بتوان همین حس مردمی را که گاهی می توان آن را فرهنگ زبانی عامه دانست،«بهداشت زبانی» نامید.توجه کامرون معطوف به دو نکته است:1- مردم چگونه زبان خود را می فهمند و چگونه آن را ارزیابی می کنند؟ 2- مردم واقعا با زبان شان چگونه رفتار می کنند؟اومعتقد است که اظهار نظرهای مردم درباره زبان و تلاش هایی که آن ها برای دخالت در آن می کنند،فقط از نظر اجتماعی قابل توجه نیست،بلکه به فهم پدیده بسیار پیچیده زبان بشری نیز کمک می کند. او می گوید:«بهداشت زبانی یک نگرانی فرهنگی همیشه در جریان است، درحالی که در رشته تحصیلی من- یعنی زبان شناسی_ موضوعی مورد غفلت است».

مطلب فوق از کتاب:«درآمدی بر حوزه مطالعاتی برنامه ریزی زبان»، نوشته دکتر نگار داوری اردکانی که در سال 1390توسط انتشارات نشر ساقی چاپ شده ،اقتباس شده است. این کتاب خواندنی را به همه علاقه مندان زبان شناسی و توسعه به خصوص زبان شناسی اجتماعی که در حوزه جامعه شناسی زبان و برنامه ریزی زبان فعالیت می کنند،ودرصدد تبیین نقش زبان در فرآیند توسعه هستند،توصیه می شود.به ویژه فصل پنجم کتاب که به برنامه ریزی زبان فارسی از دیدگاه صاحب نظران ایرانی اختصاص دارد.

/ 2 نظر / 3 بازدید

آیا زبان در فرآیند توسعه نقشی به این مهمی دارد؟

آیا در این کتاب به این موضوع که زبان فارسی،زبان علم است،پرداخته شده است یا خیر؟